Reisfotografie: In het donker!

ISO 6400 50mm lens op 1/80s f2.8
ISO 6400 50mm lens op 1/80s f2.8

Linda van Meisje van de wereld vroeg me of ik ook wat kon schrijven over fotograferen in het donker… 🙂 Nou hier is ie dan… In principe gelden veel van de tips over het fotograferen in restaurants ook voor fotograferen in het donker, maar voor de volledigheid.

Want donker, wat moeten we ons daarbij voorstellen? Ik ben voor het gemak even uitgegaan van fotografie zonder toegevoegde lichtbronnen (zoals flitsers) in de avond of binnen met weinig licht. Donkere situaties dus.

Het maken van een foto heeft natuurlijk alles te maken met de aanwezigheid van licht. Zonder licht kun je geen foto maken. Maar het is zelden tot nooit volledig donker. Zelfs op de donkerste avonden is er nog wel her en der een streepje licht van de maan, een straatlantaarn of wat kaarsen op een tafeltje. Makkelijk is het niet en sommige situaties zijn zo slecht dat een foto maken nagenoeg onmogelijk is.

iso 1000 lens 85mm op 1/800s bij f3.2
iso 1000 lens 85mm op 1/800s bij f3.2

Waar heb je mee te maken bij fotografie in het donker zonder gebruik te maken van een flitser?

Focus

Je zult merken dat je camera moeite heeft om een focus punt te vinden in het donker. Dat is logisch want een camera heeft nu eenmaal iets van licht nodig om te bepalen waar scherp gesteld moet worden. Soms helpt het om tijdelijk even een zaklantaarn of de lamp van je telefoon op het onderwerp te richten zodat je kunt scherp stellen. Lukt dat niet dan kan het helpen om met de hand scherp te stellen maar ook dat is lastig in het donker. Soms gok ik de afstand en stel zo scherp als het echt niet anders kan maar dat is op zich zeldzaam.

iso 2500 met lens 50mm op 1/40s op f1.8
iso 2500 met lens 50mm op 1/40s op f1.8

Meestal is er wel ergens een punt in het frame waar nog genoeg licht is om scherp te stellen, maar hou rekening met het feit dat je camera er meer moeite mee zal hebben. Hoe beter de lens, hoe beter dat zal gaan.

Witbalans

Elke lichtbron heeft een andere kleurtemperatuur. We kennen allemaal wel de gele gloed van een gloeilamp of kaars, maar zelfs daglicht is nooit helemaal neutraal. In de ochtend is het licht blauwig, naarmate de dag vordert wordt het neutraler, om dan aan het einde van de dag eerst heel geel te worden (zonsondergang!) en dan uiteindelijk weer blauw te worden.

Door rode lampen of zoals in dit geval een rood zeil boven de verkoper zal de witbalans er ook niet al te best uitzien in kleur! ISO 500 op 1/80s bij f 3.2
Door rode lampen of zoals in dit geval een rood zeil boven de verkoper zal de witbalans er ook niet al te best uitzien in kleur! ISO 500 op 1/80s bij f 3.2

Het vervelende is dat je – in raw – weliswaar goed je witbalans kunt corrigeren maar je kunt het maar voor één lichtbron tegelijk corrigeren. Als je dus twee verschillende lichtbronnen in beeld hebt kun je niet allebei corrigeren. Zwart-wit doet in dat geval wonderen…:) En ook gewoon omdat ik het mooi vind. Zeker in het donker zou ik altijd aanraden om in raw te fotograferen want je moet vaak achteraf de foto nog iets opleuken en dat gaat echt vele malen beter in raw als in jpg.

Sluitertijd

Gebrek aan licht resulteert snel in een sluitertijd die te langzaam is om nog uit de hand te fotograferen. Resultaat is dan een bewogen foto. Niet meteen waar je op had gehoopt waarschijnlijk. Je ontkomt er dan ook niet om de iso van je camera flink omhoog te zetten. Mijn camera kan in theorie tot 125.000 iso. Een belachelijk cijfer en ook een belachelijk resultaat. Onbruikbaar dus. Mijn camera gebruik ik nooit hoger als iso 6400. Dat is hoog maar ik weet dat nóg hoger zoveel ruis oplevert dat de foto er niet meer uitziet. Bij voorkeur blijf ik onder de 5000 iso en ga slechts in uitzonderingen hoger.

iso 4000 bij 1/80s op f3.5 Lens 24-70mm
iso 4000 bij 1/80s op f3.5 Lens 24-70mm

Mijn sluitertijd probeer ik boven de 1/30s te houden. Ik weet dat dat nog net lukt als mijn onderwerp niet beweegt en ik ergens tegenaan leun. Ik gebruik een klein en licht lensje in het donker dus weet hoever ik kan gaan met sluitertijd. Zoek van tevoren uit op welke hoge iso jouw camera nog acceptabele plaatjes produceert en zoek ook uit tot welke sluitertijd jij nog goede foto’s kunt maken. Dat is voor iedereen anders.

Diafragma

In het donker gebruik ik meestal mijn 50mm 1.4 maar probeer toch altijd een klein beetje te diafragmeren naar 2.2 of 2.8. Gewoon omdat 1.4 wel héél weinig scherptediepte geeft. Soms geeft dat hele mooie beelden hoor maar een beetje scherpte is ook wel handig. Ik probeer altijd te letten  op de combi diafragma en sluitertijd en schiet meestal op de M stand in het donker of op de diafragma voorkeuze. Nooit op de sluitertijdvoorkeuze ( deze gebruik ik eigenlijk alleen met flitsfotografie)

iso 3200 bij 1/1250s op f1.8 met een 50mm lens. Dit had dus wel anders gekund.. ;)
iso 3200 bij 1/1250s op f1.8 met een 50mm lens. Dit had dus wel anders gekund.. 😉

Een lichtsterke lens is wel belangrijk bij fotografie in het donker. Zowel Canon als Nikon hebben beiden een plastic fantastic: een 50mm lens met een max diafragma van 1.8 voor rond de 100 euro. Prima lens voor wat je ervoor krijgt! De standaard kittens van 18-55 voldoet eigenlijk niet echt voor donkere omstandigheden. Het begin diafragma is daar 3.5 op 18mm en 5.6 op 55mm plus dat de lens moeite heeft met lastige omstandigheden.

Het licht

Een van de problemen in het donker is natuurlijk het gebrek aan licht. Het licht dat er is  is vaak in klein en fel. Heb je een dergelijk lampje in beeld dan raakt de belichting van je camera ook nog eens van slag. Resultaat is een te donkere foto of een te lichte foto.

iso 320 bij 1/60s bij f 3.5
iso 320 bij 1/60s bij f 3.5

Ik fotografeer in dat soort omstandigheden bijna altijd in de M stand. Handmatig dus. Ben je dat niet gewend zet dan bijvoorbeeld je camera op iso 800 (om te beginnen), je diafragma op f2.8 en je sluitertijd op 1/40s (of zoiets) en neem een foto. Te donker? Iso verder omhoog. Te licht? Sluitertijd omhoog, diafragma verder dicht of iso omlaag.

iso 3200 bij 1/125 s bij f5.0
iso 3200 bij 1/125 s bij f5.0

In het geval van te licht heb je meer mogelijkheden zoals je ziet. Te donker bij die settings geeft je alleen nog de optie om je iso omhoog te doen. Heb je een lichtsterke lens die bijvoorbeeld tot 1.4 gaat dan zou je kunnen overwegen om je diafragma nog verder open te zetten. Zoals ik hier boven al aangaf is dat niet altijd verstandig, maar extreme omstandigheden vragen om extreme oplossingen.

Al met al is het zeker niet de meest eenvoudige vorm van fotografie maar kan soms wel hele mooie sfeerplaatjes opleveren!

iso 1600 bij 1/125s bij f 2.8 24-70mm
iso 1600 bij 1/125s bij f 2.8 24-70mm

Volgende keer: fotograferen met een flitser

Schrijf je in voor de nieuwsbrief en ontvang gratis mijn reisfotografie tips!!

Het laatste reisnieuws in je inbox? Schrijf je hier in voor de nieuwsbrief van Paper Travels en ontvang mijn mini ebook met reisfotografietips gratis!

We sturen geen spam. Uitschrijven kan op elk moment. Powered by ConvertKit
Written by
Simone van den Berg

Reizen doet mijn hart sneller kloppen. Al sinds ik me kan herinneren wilde ik de wereld ontdekken en andere culturen ervaren. Sinds onze allereerste verre reis naar Mexico in 1997 ga ik graag buiten de grenzen van Europa, maar ook dichtbij is nog zoveel moois te ontdekken! Reizen combineren met lekker eten is voor mij de ultieme combinatie. Van al mijn reizen heb ik stapels 'logboeken'. Vandaar de naam Paper Travels.

View all articles
Leave a reply

Deze website gebruikt Akismet om spam te verminderen. Bekijk hoe je reactie-gegevens worden verwerkt.

8 comments
Written by Simone van den Berg